Jak oni zginą, to i my zginiemy. Irena Senderska Rzońca o pomocy udzielanej Żydom w Borysławiu

NAZWISKO ROZMÓWCZYNI: Irena Senderska-Rzońca BIOGRAM ROZMÓWCZYNI I SZCZEGÓŁOWE OPRACOWANIE WĄTKÓW: https://sztetl.org.pl/pl/historia-mow... WYWIAD PRZEPROWADZIŁA: Klara Jackl NAGRANIE: Przemysław Jaczewski DATA NAGRANIA: 7 lipca 2014 PRAWA AUTORSKIE DO NAGRANIA: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN NAJWAŻNIEJSZE WĄTKI: 00:00:04 – Miejsce urodzenia, imiona członków rodziny, opis warunków lokalowych. 00:02:04 – Borysław: ludność, przemysł, skład etniczny, stosunki narodowościowe w szkole. 00:04:29 – Okupacja niemiecka i radziecka Borysławia, działania wojenne w Borysławiu po 22 czerwca 1941 r., praca ojca w straży pożarnej. 00:07:26 – Pierwszy pogrom antyżydowski w Borysławiu: udział ludności ukraińskiej, mord piekarza zwanego „Bulka”, propaganda antysemicka, reakcja brata na śmierć „Bulki”. 00:10:16 – Codzienność okupacji od 1941 r.: zdobywanie żywności, wywózki na Syberię. 00:12:48 – Wywózki z getta w Borysławiu, eksterminacja Żydów, kopanie masowych grobów, rozstrzeliwania. 00:15:34 – Pomoc udzielana Żydom w Borysławiu, dostarczanie żywności. 00:16:08 – Komunikacja pomiędzy gettem a miastem. 00:18:43 – Prośba Eliasa Bandera o przemycenie do getta paczki z lekarstwami, wejście do getta, opis getta. 00:22:18 – Miejsce ukrywania córki i żony Eliasa Bandera. Ukrywanie Myrona i Reginy przez rodzinę niemiecką, przeprowadzenie ukrywanej matki z dzieckiem do getta. 00:24:45 – Prośba Eliasa Bandera o udzielenie pomocy, wątpliwości matki rozmówczyni. Przygotowywanie kryjówki na strychu. 00:26:27 – Pierwsze spotkanie rozmówczyni z matką i dzieckiem wyprowadzonymi z getta, kryjówka na strychu. 00:27:02 – Informacja o eksterminacji Żydów, prośba Eliasa Bandera o ukrycie. 00:28:53 – Podejrzenia sąsiadki, strach rodziny przed denuncjacją. 00:30:49 – Żywność w okresie okupacji, codzienność ukrywania, spędzanie czasu przez ukrywających się, zdobywanie pożywienia. 00:34:07 – Znajomość ojca z Eliasem Banderą. 00:34:51 – Infrastruktura publiczna w Borysławiu, rurociągi, budynki użyteczności publicznej miasta, „kasarnie” – budynki zamieszkane przez robotników. Kryzys gospodarczy w Borysławiu, pozyskiwanie ropy z bagien. 00:40:16 – Kontyngenty nakładane przez władze okupacyjne. 00:41:15 – Żydzi w Borysławiu, zajęcia, lokalizacja getta. Zwyczaje i tradycje żydowskie, Żydzi ortodoksyjni. 00:44:31 – Refleksje z wizyty w ortodoksyjnej dzielnicy żydowskiej w Nowym Jorku. 00:46:58 – Topografia Borysławia, dom rodzinny, lokalizacja kryjówki. 00:53:53 – Zajęcia Myrona podczas ukrywania, podział obowiązków w rodzinie. Niebezpieczeństwo denuncjacji, psychologiczne koszty pomocy, alarmy bombowe. 00:58:46 – Wycofywanie się armii niemieckiej, działania zapobiegające niszczeniu infrastruktury przemysłowej Borysławia. 01:00:21 – Niemieckie i radzieckie kuchnie polowe na podwórku domu rodziny, strach ukrywających się przed wyjściem z kryjówki. 01:05:12 – Reakcje sąsiadów (rodzina Baran) na ujawnienie faktu ukrywania. 01:08:01 – Opis mieszkania rozmówczyni, zwierzęta hodowane w gospodarstwie. 01:12:35 – Charakterystyka ojca i matki. 01:15:18 – Zaangażowanie brata rozmówczyni w pomoc ukrywającym się i zdobywanie żywności dla całej rodziny. 01:16:17 – Wspomnienia o małżeństwie Banderów. 01:18:17 – Losy ukrywających się po wyjściu z kryjówki: organizacja szpitala przez Eliasa Banderę, wyjazd Banderów do Łodzi. 01:23:12 – Napływ do Borysławia ludności ze Związku Radzieckiego, zajęcie mieszkania, wyjazd rodziny rozmówczyni do Polski, próba wywiezienia księgozbioru, przyjazd do Wałbrzycha, zajęcie mieszkania w Wałbrzychu. 01:27:37 – Emigracja rodziny Banderów do Stanów Zjednoczonych, korespondencja pomiędzy rodziną rozmówczyni a uratowanymi. Wizyty w Stanach Zjednoczonych, spotkania z uratowanym Myronem. 01:34:59 – Okoliczności otrzymania przez rozmówczynię tytułu Sprawiedliwej wśród Narodów Świata. 01:37:47 – Opis zejścia ukrywających się ze strychu, nakłonienie Eliasa Bandery do opuszczenia kryjówki, podarowanie garnituru Eliasowi Banderze. 01:43:09 – Motywacje udzielania pomocy. 01:53:54 – Małżeństwo i kariera Myrona Bandera, autoidentyfikacja Myrona. Poznaj kolekcję historii mówionej Muzeum POLIN: https://sztetl.org.pl/pl/historia-mow... Subskrybuj nasz kanał: @historiamowionapolin Oglądaj kanały Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN: POLIN (zapowiedzi i relacje z wydarzeń w Muzeum): mhzp2013 Wirtualny Sztetl (historia i kultura polskich Żydów): wirtualnysztetl Polscy Sprawiedliwi (historie pomocy udzielanej Żydom podczas Zagłady): polscysprawiedliwi Kontakt w sprawie udostępnienia wywiadu: [email protected] #MuzeumPolin #HistoriaMówiona #PolscySprawiedliwi #PolacyRatującyŻydów #IIWojnaŚwiatowa #Zagłada #Borysław