Nasza Historia - odcinek 15 - Z Legionowa do Puszczy Kampinoskiej. Szlak żołnierzy AK „Znicza”

We wrześniu 1944 roku legionowscy żołnierze Armii Krajowej przeszli przez Wisłę i dołączyli do Zgrupowania AK Kampinos. Ich oddział, dowodzony przez porucznika Bolesława Szymkiewicza ps. „Znicz”, wziął następnie udział w walkach pod Leoncinem i Polesiem Nowym, a później w bitwie pod Jaktorowem. Dla wielu żołnierzy droga z Legionowa zakończyła się tam śmiercią. Po zakończeniu aktywnych działań zbrojnych na terenie I Rejonu VII Obwodu AK „Obroża” legionowskie oddziały Armii Krajowej przeszły do konspiracji. Ze względu na zbliżający się front oraz zwiększający się nacisk jednostek niemieckich dowództwo AK podjęło decyzję o przerzuceniu istniejących sił do Puszczy Kampinoskiej. Na dowódcę zbiorczego oddziału wyznaczono porucznika Bolesława Szymkiewicza ps. „Znicz”. Wieczorem 6 września 1944 r. powstańcy pobrali broń ze skrytek leśniczówce Choszczówka i wyruszyli marszem ubezpieczonym w stronę Wisły, gdzie połączyli się z plutonem z warszawskiej Pragi. Przeprawa, liczącego łącznie 220 żołnierzy, oddziału nie powiodła się – niemieckie patrole kilka godzin wcześniej zniszczyły przygotowane łodzie. W zaistniałej sytuacji por. „Znicz” zdecydował aby przejść w rejon Kępy Burakowskiej i po niewielkim brodzie przedostać się na wiślaną wyspę, na której oddział miał przeczekać do czasu zorganizowania nowych środków przeprawowych. Dzięki żelaznej dyscyplinie i doskonałemu maskowaniu powstańcy pozostali niezauważeni i w nocy z 7 na 8 września ostatecznie przeprawili się przez rzekę, dołączając do Zgrupowania AK Kampinos. Legionowski oddział został włączony w skład kampinoskiego pułku AK jako III batalion, a poszczególnym kompanion nadano numery 5 i 6. Głównym zadaniem żołnierzy „Znicza” była osłona północnego skrzydła zgrupowania w rejonie wsi Brzozówka. W drugiej dekadzie września 1944 r. legionowski batalion przeszedł do działań zaczepnych. Jako cel wybrano miejscowość Leoncin, w której stacjonował niemiecki garnizon. Rozpoznanie przeprowadzone przez por. Mieczysława Smerka ps. „Czcibór” wykazało jednak, iż szturm na umocnione pozycje wroga nie miał szans na powodzenie. W zaistniałej sytuacji zdecydowano się na przeprowadzenie zasadzki na patrole przeciwnika w pobliżu miejscowości Polesie Nowe. 21 września 1944 r. w przygotowaną przez powstańców zasadzkę wpadł kilkudziesięcioosobowy oddział niemiecki. W wyniku walki poległo 7 żołnierzy AK oraz 19 Niemców. Po akcji oddział wycofał się na swoje stałe pozycje w pobliżu Brzozówki. Oddział porucznika „Znicza” odegrał znaczącą rolę w dalszych walkach Zgrupowania Kampinos. Podczas próby przebijania się w góry Świętokrzyskie żołnierze z Legionowa dotarli do Jaktorowa, gdzie znaleźli się na kluczowym zachodnim skrzydle zgrupowania. Podczas całodniowej bitwy oddziały polskie zostały rozbite – jedynie nielicznym udało przebić się przez kontrolowaną przez niemieckie pociągi pancerne linię kolejową. Jednym z dowódców, któremu udało się opanować sytuację i ostatecznie dotrzeć do gór Świętokrzyskich był por. „Czcibór”. W bitwie pod Jakotorowem poległo blisko 200 żołnierzy AK. Wśród nich był dowódca 5 kompanii por. Jan Raczkowski „Motor”, który już po bitwie został zamordowany przez Niemców. Żołnierze polegli pod Jaktorowem spoczywają na cmentarzu wojennym w miejscowości Budy Zosine. dr Adam Rafał Kaczyński